Artikel: Meditatief wandelen in stad of dorp

Ds. Lex Bootblog, Lex Boot, nieuwsPlaats een reactie

….een eeuwenoude geloofsoefening in 7 stappen

Lopen als oeroude ritueel

De christelijke traditie kent verschillende vormen van lopen als geestelijk ritueel met vaak eeuwenoude papieren. Het pelgrimeren, de loopmeditatie, en het meditatief wandelen moeten hierbij worden onderscheiden. Bij pelgrimeren is er een heilige plaats voor de pelgrim uit. Overbekend zijn de pelgrimages naar Rome of naar Santiago de Compostella, maar er zijn ook veel minder bekende pelgrimsoorden. Het bereiken van die plaats, maar ook de reis zelf heeft betekenis als metafoor van de levensweg. Gaandeweg hoopt de pelgrim iets van een ervaring op te doen met het heilige. Vandaag groeit in christelijke context ook aandacht voor loopmeditatie. Dan is er geen heilige plaats voor je uit, maar je keert je in de waarnemingen van beweging in je lichaam. Je lichaam wordt zelf tot heilige plaats waarin de levenskracht stroomt. In dit artikel richt ik me echter op het alom gepraktiseerde meditatief wandelen. Daarbij is er geen heilige plaats vóór de loper uit en gaat het ook niet om lichaamsintenties, maar wordt heel de omgeving tot heilige ruimte waar door alles heen sporen van God kunnen worden opgemerkt. Christenen hebben vanaf de vroege eeuwen meditatief gewandeld.

Meditatief wandelen in de natuur
Niet iedereen zal het zo noemen, maar zeker in de zomertijd wordt er In de natuur veel meditatief gewandeld. Velen kennen de ervaring van het al wandelend los kunnen komen van cirkelende gedachten en tobberijen die een mens kunnen bezetten. In verbinding met de natuur ontstaat soms gemakkelijk een soort gebedshouding, of een diepe innerlijke stilte. Volgens Evagrius van Pontus (ong. 345-399) mogen we al wandelend delen in de zuiverheid van het hart, waarin zich een vorm van waarnemen opent zodat door de schepping heen twinkelingen van de Schepper gezien worden. Ook Maximus Confessor (580-662) schreef over dit doorschouwen van natuur en kosmos. God heeft in alles wat geschapen is iets van zichzelf gelegd, als een heilige gloed, die erop wacht ‘gezién’ te worden. Dat zien vraagt op aandacht en open ogen, maar ook een geopend hart. In dat ‘zien’ ontvángen we, maar in dit alles spreekt ook Gods stem die ons lokt om creatief gévend op de omgeving in te gaan! Zo dragen we bij tot het herstel van de schepping. Maximus zegt dan dat we zo meewerken aan kosmische verlossing en heelwording van schepping, mens en wereld. Theologisch staat dit in het kader van de Oosters-Orthodoxe leer van de theosis die er vanuit gaat dat het geschapene op weg is naar vereniging in God. Ik laat dat nu rusten.

Meditatief wandelen in stad of dorp
Het is boeiend om wat deze wandelaars uit lang vervlogen tijden schreven tot ons door te laten dringen. Zij wijzen ons op de spirituele uitdaging om al wandelend niet alleen zelf te ontvángen maar iets door te géven aan de omgeving. Ik geloof ook werkelijk dat dit ten goede komt aan de wereld en tot zegen is voor de plekken waar zo gewandeld wordt! We zouden het vaak mogen doen, met allerlei groepen. Niet alleen in de natuur maar zeker ook in stad of dorp! Juist daar voelt het extra krachtig. Ik heb inmiddels veel groepen hierin mogen begeleiden, in verschillende steden, en ook in ons dorp Zeewolde.

Ik geef hier een mogelijke structuur in 7 stappen, die je met 2 of meer personen kunt volgen. Probeer het eens. Misschien wel op plaatsen waar je op vakantie bent deze zomer. Een extra bijzondere dimensie aan je vakantietrip!

1 Voorbereiding
Bepaal vooraf de route. Het is mooi als je loopt langs markante punten. Dat hoeven niet alleen monumentale gebouwen te zijn, maar ook centra waar wezenlijke dingen gebeuren zoals het ziekenhuis, scholen, het stadhuis. Denk goed na over een plek voor gebed en reflectie. Deelnemers moeten daar verbondenheid met de stad of het dorp ervaren, maar zich ook niet ongemakkelijk door voorbijgangers bekeken voelen. In Harderwijk heb ik dikwijls tijdens een stille stadswandeling een gebedsmoment begeleid in de rustieke Vanghentoren tegen de stadsmuur, en in het oude stadhuis in het hart van de stad. In Zeewolde stond ik enkele malen met een groep op de heuvel bij de atletiekbaan, van waaruit veel plekken van het dorp te zien zijn.

2 Openingsgebed
Verzamel de groep op een afgesproken plaats en maak een kring. Bid een pelgrimsgebed. Daar zijn boekjes voor, maar het zou als volgt kunnen:

Dat de weg voor onze voeten
gezegend mag zijn
Dat het pad waarop we gaan
gezegend mag zijn
Ja, dat alles onderweg
waarop onze ogen rusten
en wat onze aandacht verrast,
gezegend mag zijn.
Laat onze gedachten nu vrij zijn
en onze harten open en ruim
voor alles om ons heen
waarvoor U ons opmerkzaam maakt.
Amen

 3 Wandelen fase 1 (ongeveer 6 minuten):
We lopen eerst lukraak met elkaar in stilte door de straten.

Reflectie:
Zoek een goede plek om een kring te vormen. Reflecteer nu samen op de aandacht die er was. De meeste deelnemers zullen, zeker in een winkelstraat, iets zeggen over onrust en verstrooiing.  Doorgaans zijn er in een stad drie vormen van aandacht: 1) De geest is gericht op het doel van het lopen: de winkel, en het artikel dat ons voor ogen staat. 2) De geest is bezet door cirkels van gedachten. Zo iemand ‘loopt te tobben’ over van alles en nog wat. 3) De geest is verstrooid door aandacht van hot naar her, van etalage naar publiek,  van schreeuwende reclame naar een mooie gevel. Wees je dit bewust, zonder oordeel.

4 Wandelen fase 2 (15 minuten):
We beoefenen nu een ontvankelijke houding van wandelen. We zoeken geconcentreerde aandacht in openheid voor datgene waarmee innerlijke verbinding ontstaat. Loop in het besef dat God je ook op deze plekken opmerkzaam voor iets kan maken. Hier en daar kan even wordt stilgestaan. Vraag jezelf af wat het object van aandacht je vraagt of geeft, en wat de betekenis is op dit moment in je leven.

Reflectie:
We vormen weer een kring en delen onze ervaring. Dit zal verschillen van een mooie lichtval in een steegje, tot de aanblik van een kind of iemand die compassie opriep.

5 Wandelen fase 3 (15 minuten):
We beoefenen nu een gevende en zegenende houding. In onze verbeelding lopen we met zegenende handen en biddende harten. Ook hier geldt dat we via dieper schouwen in alle dingen een roepstem van God kunnen horen om ons er biddend mee te verbinden en zo opgenomen te zijn in het proces van heling en herschepping.

6 Stadsgebed (10 minuten)
Hierna maken we een kring op een geschikte plaats en bidden een stadsgebed of gebed voor het dorp. Dikwijls gebruik ik de woorden van een (ingekort) ‘gebed voor de stad’ van Oosterhuis,  met een terugkerend Ionalied ‘de vrede van de aarde en de hemel zij geheel met jou..’.  Je kunt kopieën uitdelen om gezamenlijk hardop te kunnen bidden. Als het past bij een bepaalde groep kan er ook ruimte gegeven worden aan een vrij gebed.

7 Eindreflectie
Terug bij ons beginpunt is er gelegenheid terug te kijken op het geheel van de wandeling

Ik wens je een inspirerende wandeling. Sjalohm!

Lex Boot

Zie ook hoofdstuk 16 van mijn Handboek christelijke meditatie en hoofdstuk 11 van de Kleine gids voor christelijke meditatie.

Deel dit bericht:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.